Nauka w pigułce

Nauka w pigułce to cykl dyskusji poświęcony substancjom psychoaktywnym, o których porozmawiamy z farmakologami, biochemiczkami, neurobiologami, filozofkami, teoretykami kultury i oczywiście psychologami.

 

Jak substancje psychoaktywne krótko- i długoterminowo wpływają na nasz mózg? Jaka jest społeczna historia ich stosowania? Czy ta sama substancja może stanowić lek i truciznę? Dlaczego psychodeliki mylimy z twardymi narkotykami, a toksyczny alkohol etylowy traktujemy jako używkę? Jak to się stało, że amfetamina to dziś synonim niebezpiecznego narkotyku, a jeszcze w latach 30. ubiegłego wieku przepisywano ją gospodyniom domowym na jesienną depresję? I przede wszystkim, co na to wszystko nowoczesna nauka eksperymentalna? Do tej pory rozmawialiśmy o psychodelikach, nootropach, stymulantach, depresantach i lekach przeciwdepresyjnych. Spotkania prowadzą: Justyna Hobot, neurobiolożka i filozofka umysłu oraz dr Samuel Nowak, specjalizujący się w studiach kulturowych.

 

 

Sezony

  • Wydanie specjalne

  • Sezon 2

  • Sezon 1

Sezony

Wydanie specjalne

01
środa, 20 października

Pigułka Extra Strong: narkotyki w Trzeciej Rzeszy

zobacz więcej
środa, 20 października

Pigułka Extra Strong: narkotyki w Trzeciej Rzeszy

For English, see below.

Specjalne wydanie „Nauki w pigułce”! Zapraszają Instytut Psychologii UJCafe Nauka UJ oraz Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ.

Gość specjalny: Norman Ohler, autor książki „Trzecia Rzesza na haju. Narkotyki w hitlerowskich Niemczech”. 

O wykładzie:

Naziści przedstawiali się jako wojownicy przeciwko moralnej degeneracji. Trzecia Rzesza była jednak przesiąknięta substancjami psychoaktywnymi: kokainą, heroiną, morfiną, a przede wszystkim metaamfetaminą. Tej ostatniej jej wszyscy – od robotników fabryk po gospodynie domowe. Była kluczowa dla wytrzymałości żołnierzy, co częściowo wyjaśnia zwycięstwo Niemiec w wczesnej fazie II wojny światowej. Na najwyższych szczeblach kierownictwa Rzeszy nadużywanie substancji na wielką skalę osłabiało i utrudniało podejmowanie decyzji. Gdy wojna obróciła się przeciwko Niemcom, Hitler i jego świta ukojenia szukali potencjalnie śmiertelnych koktajlach używek podawanych przez lekarza dr Morella.

Wprowadzenie: prof. Łukasz Kamieński

Prowadzenie: dr Samuel Nowak

Link do wydarzenia na FB i do transmisji online.

erlińskie zakłady chemiczne produkujące na masową skalę metamfetaminę, której jakości nie powstydziłby się sam Walter White z serialu „Breaking Bad”, heroina sprzedawana w aptekach jako lek przeciwbólowy, oddziały straceńców na kokainowych gumach do żucia czy przesłuchiwania więźniów za pomocą meskaliny – to tylko kilka wstrząsających realiów hitlerowskich Niemiec.

Kiedy Niemcy w 1940 roku napadły na Francję, żołnierze Wehrmachtu byli pod wpływem 35 milionów dawek pervitinu. Preparat ten, którego składnikiem czynnym jest metamfetamina, zwana dzisiaj crystal meth, w zasadzie umożliwił wojnę błyskawiczną i stał się w nazistowskim państwie prawdziwym ludowym narkotykiem. Narkotyki zażywali również najwyżsi dowódcy Trzeciej Rzeszy. Göringa z powodu jego zamiłowania do morfiny przezywano „Möring”, a rzekomo będący abstynentem Hitler codziennie potrzebował zastrzyków opioidu silniejszego od heroiny.

„Trzecia Rzesza na haju” to jedna z najbardziej kontrowersyjnych książek o hitlerowskich Niemczech w ostatnich latach. Ta pierwsza obszerna analiza narkotykowej rzeczywistości Trzeciej Rzeszy, oparta na sprawdzonych danych, zmienia nasze postrzeganie całej epoki.

ENGLISH

„Drugs abuse in the Third Reich”, talk by Norman Ohler, a New York Times bestselling author, novelist and screenwriter, best known for his book Blitzed: „Drugs in Nazi Germany”, which has been published in over 30 languages.

The event language is English. A Q&A session will follow the talk. 

About the talk:

The Nazis presented themselves as warriors against moral degeneracy. Yet, the entire Third Reich was permeated with drugs: cocaine, heroin, morphine and, most of all, methamphetamines, or crystal meth, used by everyone from factory workers to housewives, and crucial to troops’ resilience – even partly explaining German victory in the early phase of WWII. The promiscuous use of drugs at the very highest levels also impaired and confused decision-making, with Hitler and his entourage taking refuge in potentially lethal cocktails of stimulants administered by the physician Dr Morell as the war turned against Germany. 

Introduction: prof. Łukasz Kamieński

Q&A moderation: dr Samuel Nowak

Produced by: Institute of Psychology at the Jagiellonian University, Institute of American Studies and Polish Diaspora at the Jagiellonian University and Cafe Nauka UJ.

The event will be streamed on YouTube and Facebook.

Sezon 2

01
środa, 29 marca

Alkohol

zobacz więcej
środa, 29 marca

Alkohol

Środa, 29 marca 2023, g. 18.30, Hevre +1

O spotkaniu:

Porozmawiamy o dwóch wyjątkowo popularnych substancjach psychoaktywnych – o alkoholu. Więcej szczegółów w marcu.

Spotkania prowadzą: Justyna Hobot, neurobiolożka i filozofka umysłu oraz Samuel Nowak, specjalizujący się w studiach kulturowych.

Zapraszamy do Hevre przy ul. B. Meiselsa 18.

02
środa, 18 stycznia

Antydepresanty 3w1: praktyka, nauka, krytyka

zobacz więcej
środa, 18 stycznia

Antydepresanty 3w1: praktyka, nauka, krytyka

Środa, 18 stycznia 2023, g. 18.30, Hevre +1

Zobacz wydarzenie na Facebooku.

O spotkaniu:

Nauka i praktyka kliniczna dostarczają niezbitych dowodów, że leki przeciwdepresyjne działają. Wiemy, że mogą wywoływać efekty pożądane, jak i niepożądane. Ale czy te pierwsze różnią się od efektu placebo? Przyjrzymy się zarówno jakości wyników opublikowanych badań naukowych, na których często opieramy nasze konkluzje, jak i różnicy między istotnością statystyczną a istotnością kliniczną. Zastanowimy się, komu i w czym antydepresanty pomagają – czy stanowią ratunek dla zdrowia pacjentów, dla pracy psychiatrów, czy raczej dla inwestorów w branżę farmaceutyczną? Liczymy, że zderzenie kilku perspektyw pozwoli nakreślić możliwie wyraźny obraz skuteczności leków przeciwdepresyjnych. Zapraszamy do przybycia i debaty.  

Goście: prof. Przemysław Bąbel, dr hab. n. med. Jarosław Woroń, dr hab. n. med. Maciej Pilecki, dr Radosław Stupak

Spotkania prowadzą: Justyna Hobot, neurobiolog i kognitywista oraz Samuel Nowak, specjalizujący się w studiach kulturowych.

Strona wydarzenia na FB. Zapraszamy do Hevre przy ul. B. Meiselsa 18.

Sezon 1

01
piątek, 22 lipca

Stymulanty: leki, używki, narkotyki

zobacz więcej
piątek, 22 lipca

Stymulanty: leki, używki, narkotyki

Czym są pobudzające substancje psychoaktywne, potocznie zwane stymulantami?

Jak na pracę mózgu wpływa kofeina, jak pseudoefedryna, a jak metylofenidat?

Jaka jest ich historia stosowania medycznego, rekreacyjnego i kryminalizacji? 

Jakie niebezpieczeństwa wiążą się z ich stosowaniem? Czy istnieją bezpieczne stymulanty?

Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu “Nauka w pigułce”. Tym razem porozmawiamy o stymulantach, czyli substancjach działających pobudzająco na układ nerwowy, nie tylko takich jak kofeina i nikotyna. W rozmowie udział wezmą:

prof. Krystyna Gołembiewska z Instytutu Farmakologii PAN. Bada wpływ nowych substancji psychoaktywnych (NSP), w Polsce potocznie nazywanych dopalaczami, na ośrodkowy układ nerwowy i ich potencjalne działanie neurotoksyczne. 

prof. Łukasz Kamieński z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ. Zajmuje się historią stosowania substancji psychoaktywnych na potrzeby wojskowości, biotechnologią i etyką wojny. Autor książki “ Farmakologizacja wojny. Historia narkotyków na polu bitwy”.

Prowadzenie: Justyna Hobot, Samuel Nowak

Wstęp wolny.

Czym są pobudzające substancje psychoaktywne, potocznie zwane stymulantami?

Jak na pracę mózgu wpływa kofeina, jak pseudoefedryna, a jak metylofenidat?

Jaka jest ich historia stosowania medycznego, rekreacyjnego i kryminalizacji? 

Jakie niebezpieczeństwa wiążą się z ich stosowaniem? Czy istnieją bezpieczne stymulanty?

Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu “Nauka w pigułce”. Tym razem porozmawiamy o stymulantach, czyli substancjach działających pobudzająco na układ nerwowy, nie tylko takich jak kofeina i nikotyna. W rozmowie udział wezmą:

prof. Krystyna Gołembiowska z Instytutu Farmakologii PAN. Bada wpływ nowych substancji psychoaktywnych (NSP), w Polsce potocznie nazywanych dopalaczami, na ośrodkowy układ nerwowy i ich potencjalne działanie neurotoksyczne. 

prof. Łukasz Kamieński z Instytutu Amerykanistyki i Studiów Polonijnych UJ. Zajmuje się historią stosowania substancji psychoaktywnych na potrzeby wojskowości, biotechnologią i etyką wojny. Autor książki “ Farmakologizacja wojny. Historia narkotyków na polu bitwy”.

Prowadzenie: Justyna Hobot, dr Samuel Nowak

Wstęp wolny.

02
piątek, 19 sierpnia

Nootropy: doping mózgu?

zobacz więcej
piątek, 19 sierpnia

Nootropy: doping mózgu?

Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu “Nauka w pigułce”.
Tym razem porozmawiamy o nootropach, czyli substancjach uznawanych za prokognitywne, takich jak np.: piracetam, modafinil czy żeń-szeń.

Czym są substancje prokognitywne, potocznie zwane nootropami?

Czy rzeczywiście mogą zwiększać naszą koncentrację, motywację i zdolność zapamiętywania?

Czy mogą wpływać na sen, wydłużyć jawę, a może i życie?

Jak trwałe są ich efekty?

Jakie mogą być skutki uboczne ich stosowania?

Wreszcie, czy dzięki nootropom każdy/każda z nas może zostać intelektualnym supermanem/manką? 

Goście:

dr Paweł Boguszewski, neurobiolog, adiunkt w Centrum Neurobiologii w Instytucie Biologii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk oraz kierownik Pracowni Biologicznych Podstaw Zachowania w Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Prowadzenie:
Justyna Hobot, Instytut Psychologii UJ
Samuel Nowak, Instytut Psychologii UJ

03
piątek, 22 lipca

Czy psychodeliki uratują świat?

zobacz więcej
piątek, 22 lipca

Czy psychodeliki uratują świat?

Start cyklu Nauka w pigułce łączymy z nowym sezonem Science First – poznaj praktyczny wymiar nauki. Kolejne spotkania SF i Nauki w pigułce będą odbywały się osobno.

Rozpoczynamy dysksują wokół książki „Czy psychodeliki uratują świat?” Macieja Lorenca wydanej nakładem Wydawnictwa Krytyki Politycznej. 

Po niemal pięciu dekadach wojny z narkotykami ugruntowane przekonanie o szkodliwości wszelkich substancji psychoaktywnych zaczyna rozpadać się pod naporem kolejnych dowodów naukowych. Badania pokazują, że psychodeliki mogą pomagać w leczeniu depresji, stresu pourazowego, uzależnień i lęku związanego z chorobami terminalnymi, ale również poprawiać jakość życia u osób, które nie mają żadnych dolegliwości. Doświadczenia mistyczne wywołane za pomocą tych substancji sprawiają, że z większym zrozumieniem podchodzimy do własnej osoby, innych ludzi i ekologii naszej planety. W odpowiednich warunkach prawie każdy może przeżyć tego rodzaju stany. 

Goście:

Maciej Lorenc, socjolog, tłumacz, współpracownik Polskiej Sieci Polityki Narkotykowej i Społecznej Inicjatywy Narkopolityki, współtwórca magazynu Trans/Wizje (2011-2015).

Maciej Lorenc, socjolog, tłumacz, współpracownik Polskiej Sieci Polityki Narkotykowej i Społecznej Inicjatywy Narkopolityki, współtwórca magazynu Trans/Wizje (2011-2015).

Małgorzata Pawłowska, psycholog, psychoterapeutka, specjalistka terapii uzależnień, pracuje w poradni Monar w Krakowie.

Prowadzenie:

Justyna Hobot, Instytut Psychologii UJ

Tomasz Pytko, ToMasz w Krakowie

Posłuchaj podcastu ze spotkania.